Ponowne badania lekarskie na prawo jazdy – kiedy są wymagane?

Ponowne badania lekarskie na prawo jazdy są wymagane po negatywnym orzeczeniu lekarskim, po utracie uprawnień oraz wtedy, gdy starosta ma wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy. U zawodowych kierowców powtarza się je co 5 lat, a po 60. roku życia co 30 miesięcy. W tym artykule znajdziesz informacje o trybie odwoławczym, terminach i przebiegu takich badań.

Czym są ponowne badania lekarskie?

Ponowne badanie lekarskie to odrębna procedura przewidziana w art. 79 ustawy o kierujących pojazdami. Wykonuje się je wtedy, gdy osoba badana lub podmiot kierujący na badania nie zgadza się z treścią wydanego orzeczenia. Taki wniosek pełni funkcję odwołania od rozstrzygnięcia uprawnionego lekarza.

Orzeczenie lekarskie dotyczące prawa jazdy może zawierać wynikające ze stanu zdrowia ograniczenia. Chodzi między innymi o skrócony termin ważności uprawnienia, wskazanie pojazdów o określonym wyposażeniu lub przystosowaniu, a także specjalne wymagania wobec osoby kierującej. Jeżeli w dokumencie stwierdzono przeciwwskazania zdrowotne, jego kopia trafia do starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania badanego. Dane o orzeczeniu przekazuje się również do centralnej ewidencji kierowców.

Kiedy starosta może skierować na badania po utracie prawa jazdy?

Starosta może przymusowo skierować kierowcę na ponowne badania, gdy ma uzasadnione wątpliwości co do jego zdolności do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Najczęściej dzieje się to po skazaniu za jazdę pod wpływem alkoholu lub po hospitalizacji z powodu utraty przytomności. W takich przypadkach badanie prowadzi lekarz działający w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, a jego celem jest potwierdzenie istnienia albo braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami.

W praktyce u kierowcy mogą zostać stwierdzone przykładowo: uzależnienie od alkoholu lub innych środków odurzających, historia agresji drogowej albo problemy natury neurologicznej – na przykład omdlenia i zaburzenia błędnika. Negatywny wynik oznacza istnienie przeciwwskazań zdrowotnych i może prowadzić do cofnięcia uprawnień. Dotyczy to również osób pracujących jako zawodowi kierowcy, dla których taka decyzja bywa szczególnie dotkliwa.

Kiedy diagnoza może być wadliwa?

Nie każde rozpoznanie postawione w toku badania jest trafne. Część spraw kończy się zmianą negatywnego orzeczenia, dlatego warto dokładnie przeanalizować zarówno treść diagnozy, jak i zgromadzoną dokumentację medyczną. Właściwy dobór zaświadczeń i wyników badań ma przy tym duże znaczenie – nie zawsze przedstawienie wszystkich dokumentów działa na korzyść badanego.

Jak złożyć wniosek o ponowne badanie?

Osoba badana, która nie zgadza się z treścią orzeczenia, ma prawo wystąpić z wnioskiem o ponowne badanie lekarskie. Formalnie pełni on rolę odwołania i pozwala na bezstronne rozpatrzenie sprawy.

Wniosek o ponowne badanie lekarskie składa się pisemnie w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który je wydał.

Po złożeniu wniosku sprawa trafia do jednostki wyższego rzędu. Taka placówka musi mieć wyższy poziom referencyjny niż jednostka, która przeprowadziła badanie pierwotne. Wskazane ośrodki znajdują się między innymi w Warszawie, Łodzi, Lublinie, Sosnowcu i Gdyni.

Ponowne badanie jest odpłatne. Osoba badana pokrywa je z własnych środków, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy, a więc badań wstępnych, okresowych i kontrolnych. W razie negatywnego wyniku po badaniu odwoławczym kierowca może jeszcze skierować skargę do sądu administracyjnego, jednak sąd ten nie ma uprawnień do powoływania biegłego ani merytorycznej kontroli rozpoznania medycznego.

Orzeczenie lekarskie wydane po ponownym badaniu jest ostateczne i wiąże starostę.

Jak sformułować odwołanie?

Odwołanie powinno zawierać konkretne zarzuty wobec postawionej diagnozy. Można powołać się na własną dokumentację medyczną, ale istotny jest jej świadomy wybór. W razie potrzeby pomoc prawna może polegać na uporządkowaniu zarzutów i wskazaniu, które wyniki badań mają znaczenie dla sprawy.

Jak często trzeba powtarzać badania lekarskie?

Częstotliwość powtarzania badań zależy od kategorii uprawnień i wieku kierowcy. U kierowców amatorów badanie lekarskie zwykle zachowuje ważność przez maksymalnie 15 lat. Jeżeli lekarz stwierdzi schorzenia wpływające na zdolność prowadzenia pojazdu, może wyznaczyć krótszy termin – na przykład 5 lat, a w niektórych przypadkach nawet rok.

Kierowcy zawodowi podlegają częstszym kontrolom zdrowia. Do 60. roku życia badania okresowe wykonuje się co 5 lat, a po 60. roku życia co 30 miesięcy, czyli 2,5 roku. Dodatkowo orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych jest wymagane przed pierwszą pracą w zawodzie kierowcy, a także przy uzyskaniu Profilu Kierowcy Zawodowego.

Co obejmuje badanie lekarskie i jak się do niego przygotować?

Zakres badania obejmuje przede wszystkim ocenę wzroku, słuchu, sprawności ruchowej oraz zmysłu równowagi. Lekarz sprawdza ostrość widzenia, pole widzenia i rozpoznawanie kolorów, a także zdolność słyszenia dźwięków o różnej częstotliwości i natężeniu. W części ogólnej ocenia układ sercowo-naczyniowy i oddechowy, a w wywiadzie pyta o przebyte choroby, przyjmowane leki i ewentualne uzależnienia.

Podczas wizyty dopuszczalne są środki korekcyjne – okulary lub soczewki przy wadach wzroku oraz aparat słuchowy przy badaniu słuchu. Warto zabrać ze sobą te, których używa się na co dzień, ponieważ urealnia to ocenę. Badanie lekarskie ma opłatę ustawową 200 zł także w 2026 roku, a koszt badania psychologicznego zależy od placówki.

Dokumenty przed wizytą

Przygotowanie do badania obejmuje skompletowanie dokumentów:

• dokument tożsamości – dowód osobisty lub paszport,
• skierowanie na badanie, jeżeli zostało wydane przez urząd lub pracodawcę,
• okulary, soczewki kontaktowe albo aparat słuchowy, jeżeli są używane,
• wyniki wcześniejszych badań, na przykład EKG, EEG lub RTG, oraz zaświadczenia od lekarza prowadzącego.

Dodatkowe badania u kierowców zawodowych

Kierowcy zawodowi mogą być kierowani na psychotesty oraz badania neurologiczne. W części okulistycznej ocenia się u nich także widzenie zmierzchowe i wrażliwość na olśnienie, a w razie wskazań lekarz może zlecić EKG lub test poziomu glukozy. Pozytywny wynik tych badań pozwala na wydanie Profilu Kierowcy Zawodowego i zapis na kursy kategorii C, C+E, D lub D+E.